Η Ιστορία του Χρόνου

Λέμε συχνά ότι ο χρόνος «ρέει», «κυλά» και «φεύγει», χωρίς ποτέ να προσδιορίζουμε επακριβώς τι είδους «πράγμα» είναι αυτό που κυλά και φεύγει ασταμάτητα ή, τουλάχιστον, ποιος ή πώς μπορεί κανείς να μετρά την αδιάκοπη ροή του.

time_travel Αναμφίβολα, ο «χρόνος» αποτελεί το πιο σκοτεινό και άπιαστο αντικείμενο της ανθρώπινης σκέψης (φυσικής και μεταφυσικής): πρόκειται για κάτι που υπάρχει «πραγματικά» ή, αντίθετα, είναι ένας βολικός τρόπος να «μετράμε» ό,τι συνεχώς μεταβάλλεται και παρέρχεται γύρω από εμάς και μέσα μας; Άραγε, θα συνεχίσει να κυλά αιωνίως, αδιαφορώντας για τις αδυναμίες και τις αγωνίες των ανθρώπων, ή κάποτε θα «τελειώσει», επαναφέροντας στο μηδέν το Σύμπαν και τους κατοίκους του;

Συνέχεια

Advertisements

Ένα συνοπτικό χρονικό των ιδεών μας για τον χρόνο

Τι σχέση μπορεί να έχει η εύπλαστη υποκειμενική εμπειρία του χρόνου που βιώνουμε καθημερινά με τον «απανθρωποποιημένο», δηλαδή τον μαθηματικοποιημένο χρόνο της επιστήμης;

Αρκεί να ανατρέξει κανείς στην ιστορία των ανθρώπινων ιδεών σχετικά με τον χρόνο για να διαπιστώσει τη μετάβαση από τον κυκλικό χρόνο των αρχαίων Ελλήνων στον τελεολογικό και γραμμικό χρόνο των Εβραίων-Χριστιανών, και από αυτόν στον μαθηματικοποιημένο άχρονο χρόνο της κλασικής φυσικής. Είτε ως ποτάμι που ρέει ατέρμονα, όπως ήθελε να τον βλέπει ο Ηράκλειτος, είτε ως ακίνητος σκοτεινός ωκεανός μέσα στον οποίο φαίνεται να ταξιδεύει το Σύμπαν, όπως ακράδαντα πίστευε ο Πλάτωνας, ο «χρόνος» υπήρξε ανέκαθεν η πιο σκοτεινή, ασαφής και αινιγματική κατηγορία της ανθρώπινης σκέψης.

Συνέχεια

Το δίλημμα του ντετερμινισμού

Χρόνος και Νεωτερικότητα

Αιτιοκρατία : Η καθολική, αιτιώδη και νομοτελειακή συνάφεια όλων των φαινόμενων
Ντετερμινισμός : Η θεωρία που υποστηρίζει ότι όλα τα γεγονότα προσδιορίζονται από μηχανιστικές αιτίες
Αιτιότητα : Αντίθετα με την αιτιοκρατία, εδώ το αποτέλεσμα μπορεί να αντεπιδρά στο αίτιό του.

-Κατά τον Karl Popper , η κοινή λογική τείνει να επιβεβαιώσει «ότι κάθε γεγονός προκαλείται από ένα άλλο, που προηγείται, έτσι ώστε θα μπορούσε κανείς να τα προβλέψει ή να τα εξηγήσει όλα[…].Εξάλλου , η κοινή λογική προσδίδει στα υγιή και ενήλικα άτομα την ικανότητα να επιλέγουν ελεύθερα μεταξύ εναλλακτικών τρόπων δράσης[…]».Αυτός ο δυισμός στο εσωτερικό του κοινού νου μεταφράζεται σε αυτό που ο William James ονόμασε «το δίλημμα του ντετερμινισμού» Αυτό το δίλημμα αφορά τη σχέση μας με τον κόσμο στη ρίζα του. Σε ένα ντετερμινιστικό σύστημα ο κόσμος (και κατά συνέπεια λίγο πολύ τα πάντα) λειτουργούν σαν ένα καλοκουρδισμένο ρολόι. Από το απλούστερο στο πολυπλοκότερο σύστημα μελέτης, οι νόμοι που το διέπουν είναι ορθολογιστικοί, νομοτελειακοί και ανεξάρτητοι υποβάθρου. Σε έναν τέτοιο κόσμο η ουσία του χρόνου δεν υφίσταται καθώς τα πάντα είναι ακριβώς προκαθορισμένα από την"αρχή" ύστερα από την οποία σηματοδοτείται η αιτιοκρατική αλληλουχία γεγονότων. Το παρελθόν και το μέλλον εξετάζονται συμμετρικά και ανεξάρτητα από οποιοδήποτε υπόβαθρο. Γεννιέται λοιπόν αυτόματα το ερώτημα : το μέλλον είναι δεδομένο ή βρίσκεται σε αέναη δημιουργία;

Συνέχεια