Ποιοί είναι οι ευτυχείς σύμφωνα με τους φιλόσοφους

Πολλοί άνθρωποι δεν απολαμβάνουν την ευτυχία γιατί οι ίδιοι την εμποδίζουν με τις ιδέες και τα συναισθήματα που έχουν. Οι  αιτίες που δεν χαίρονται την ευτυχία είναι:

  • Η παράβαση των φυσικών και ηθικών νόμων που επιφέρει δοκιμασίες. Μια σοφή λαϊκή ρήση λέει: «Ο καθένας θα βρει εκείνο που κάνει.»

  • Η ανθρώπινη κακία που δημιουργεί τη φρικωδέστερη κόλαση στην ανθρωπότητα, επίσης ο εγωισμός και η πλεονεξία.

  • Η σωρεία των πεπλανημένων αντιλήψεων. Επιδιώκει ο άνθρωπος πράγματα που νομίζει ότι είναι καλά και τα οποία τον οδηγούν στον πνευματικό του κατήφορο.

1

 

Συνέχεια

Advertisements

Θεμελιώνοντας την ηθική στη φυσική και την ευτυχία στη μελέτη της φύσης

Όλα όσα απασχολούσαν τον Επίκουρο στην ηθική φιλοσοφία του είχαν πρακτικό προσανατολισμό: την κατάκτηση της ανθρώπινης ευτυχίας. Τον ίδιο προσανατολισμό, πίστευε ο φιλόσοφος, οφείλει να έχει κάθε θεωρητική ενασχόληση – και η επιστημονική ενασχόληση με τη φύση.

Daniel-Kordan-2

Οι κυρηναϊκοί φιλόσοφοι και η ευτυχία

Φιλόσοφοι της αποκαλούμενης Κυρηναϊκής σχολής ή Ηδονιστικής Σχολής, της οποίας την ίδρυση η αρχαία παράδοση αποδίδει –γεγονός που σήμερα αμφισβητείται– στον Αρίστιππο (5ος –4ος αι.π.Χ.), μία από τις επιφανέστερες προσωπικότητες που είχαν συνδεθεί με τον Σωκράτη. Πίστευαν ότι η αλήθεια είναι μία εγγενής προσωπική κατάσταση, και κανείς δεν μπορεί να βιώσει τον κόσμο όπως ένας άλλος βιώνει. Πίστευαν, επίσης, ότι δεν μπορούμε να γνωρίζουμε τίποτα σχετικά με τα πράγματα και τους ανθρώπους γύρω μας, υπάρχει μόνο αυτό που αισθανόμαστε για τον εαυτό μας.

aristippos

Συνέχεια

10 μαθήματα ευτυχίας που μάθαμε από τους Αρχαίους Έλληνες

Όπως πίστευε ο Επίκουρος, ο  άνθρωπος είναι κάτι μεγάλο και πολύτιμο. Την ευτυχία, τη μακαριότητα, την έχει μέσα του, φτάνει να παραμερίσει όσα τον ενοχλούν και του κάνουν κόλαση τη ζωή. Εδώ σας δίνουμε 10 μικρά αλλά πολύτιμα μαθήματα ευτυχίας που μας δίνουν οι αρχαίοι πρόγονοι μας!

SymposiumOfPlatoAnselm

Συνέχεια

Η ευτυχία κατά τον Επίκουρο

epikourosΌλοι γνωρίζουμε ότι ο Επίκουρος (341 π.Χ. – 270 π.Χ.) ήταν αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος και ότι ίδρυσε δική του φιλοσοφική σχολή, η οποία ονομαζόταν Κήπος του Επίκουρου. Θεωρείται μια από τις πιο γνωστές σχολές της ελληνικής φιλοσοφίας. 

Ο Επίκουρος πίστευε πως η ευτυχία μπορεί να κατακτηθεί μέσω ορισμένων βασικών αποκτημάτων. Ποια είναι όμως αυτά; Ακολουθεί η επικούρεια λίστα αποκτημάτων :

Συνέχεια

Με τον Σπινόζα, σε αναζήτηση της ευτυχίας

spinoza-exofyllo Σ’ αυτό το βιβλίο, ο Βalthasar Thomass αναλύει τη σκέψη του Σπινόζα γύρω από τα ζητήματα της καλής ζωής, τους όρους της γνώσης, τον προσδιορισμό της αλήθειας, της ηθικής, καθώς και της πολιτικής και αισθητικής εμπειρίας. Η φιλοσοφία της πρώιμης νεωτερικότητας – στην οποία εντάσσουμε συνήθως τον Σπινόζα (μαζί με τον Τζον Λοκ και τον Λάιμπνιτς) και του Διαφωτισμού αποτελεί θεμέλιο του δημοκρατικού πολιτεύματος και της προσωπικής ευτυχίας του σύγχρονου ανθρώπου.

Η φιλοσοφία διαιρείται σε πολλούς τομείς: τη γνώση (τι είναι η αλήθεια;), την ηθική και την πολιτική (τι είναι το δίκαιο;), το ζήτημα των κριτηρίων του ωραίου και, τελικά, το ζήτημα της «σωτηρίας» (τι είναι η καλή ζωή;). Επίσης, ασχολείται, και μάλιστα πρωτίστως, με ό,τι καθιστά δυνατή την αντικειμενική γνώση, για την ηθική σκέψη στον καθορισμό του δικαίου, για την πολιτική θεωρία ή τις πηγές του αισθητικού κριτηρίου.

Μερικοί φιλόσοφοι, που σημάδεψαν την ιστορία των ιδεών, δεν ασχολήθηκαν με όλα αυτά τα ζητήματα· συχνά ασχολήθηκαν με ένα και μοναδικό. Ο Μακιαβέλλι, για παράδειγμα, ενδιαφέρθηκε αποκλειστικά για την πολιτική ζωή, από τη φιλοσοφία της άσκησης της εξουσίας. Αλλά, το ζήτημα της καλής ζωής αποτελεί το έσχατο ερώτημα της φιλοσοφίας: αυτό που ενδιαφέρει προπάντων τους ανθρώπους είναι πώς θα ζήσουν πολλά και καλά χρόνια. Το «πολλά» γίνεται εύκολα κατανοητό, το «καλά» παραμένει ένα φιλοσοφικό πρόβλημα. Ο Σπινόζα και οι στωικοί, λόγου χάρη, αναπτύσσουν ντετερμινιστικές θεωρίες της γνώσης για να φτάσουν σ’ έναν ορισμό της σοφίας ως συμφιλίωση με τον κόσμο, ως αγάπη του πραγματικού.

Συνέχεια

Ευτυχία κατά Πλάτωνα

platon Ευτυχία είναι η αίσθηση της ολοκλήρωσης, της ειρήνης και της ηρεμίας που μας γεμίζει με εσωτερική χαρά και μας επιτρέπει να απολαύσουμε τη ζωή, αν και φαίνεται να είναι ένα άπιαστο όνειρο για τους περισσότερους ανθρώπους. Ωστόσο, μια πρόσφατη έρευνα που έγινε στην Αργεντινή για το θέμα αυτό, έδωσε ένα απροσδόκητο αποτέλεσμα: πάνω από το 70% των ανθρώπων που ερωτήθηκαν δήλωσαν ότι ήταν ευτυχισμένοι. Το ποσοστό αυτό είναι παρόμοιο με εκείνο που καταγράφεται στις σκανδιναβικές χώρες, ενώ στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες και σε άλλα μέρη του κόσμου όπου υπάρχει ευημερία οι αριθμοί ήταν πολύ χαμηλότεροι.

Ο ορισμός της ευτυχίας που υπάρχει σε διάφορα λεξικά, μας λέει, μεταξύ άλλων, ότι η ευτυχία είναι ένα συναίσθημα γενικής χαράς που σχετίζεται με την ικανοποίηση υλικών ή μη αναγκών μας. Ο ορισμός αυτός αντιστοιχεί σε μια υλιστική φιλοσοφία που είναι το κύριο χαρακτηριστικό των χωρών με υψηλό επίπεδο κατανάλωσης, μέσα σε μια κοσμοθεωρία που προσδιορίζει την ύπαρξη μας μέσω της κατοχής ύλης. Αλλά όλοι ξέρουμε ότι πολλές φορές μόλις αποκτήσουμε αυτό που θέλουμε το ενδιαφέρον μας παρακμάζει με ταχείς ρυθμούς και μαζί με αυτό παρακμάζει και η ευτυχία που μας είχε προκαλέσει. Έτσι με αυτόν τον ορισμό η ευτυχία περιγράφεται ως μια φευγαλέα κατάσταση.

Συνέχεια

Η ευτυχία σύμφωνα με τον Μπέρτραντ Ράσσελ

Ο Μπέρτραντ Ράσσελ μάς έχει προσφέρει την πιο εμπεριστατωμένη πιθανότατα φιλοσοφική ανάλυση της έννοιας της ευτυχίας στο έργο του Η Κατάκτηση της Ευτυχίας. Μελετά την έννοια όχι μόνο σε θεωρητικό επίπεδο ορισμών και περιεχομένου αλλά και σε επίπεδο καθημερινής πρακτικής, διεισδύοντας στην ανθρώπινη κατάσταση σε εξαιρετική λεπτομέρεια και με θαυμαστή οξυδέρκεια. Κατ’ αρχάς δηλώνει πως, σε αντίθεση με όσα μπορεί να πιστεύουν οι απαισιόδοξοι αυτού του κόσμου, η λογική δεν αποκλείει την ευτυχία, άρα πρόκειται για κατάσταση άξια να την επιδιώξει κανείς με πάθος και χωρίς τον φόβο της ματαιότητας των προσπαθειών του.

Ο Ράσσελ τονίζει ότι υπάρχουν κάποιες βασικές προϋποθέσεις της ευτυχίας που εάν λείψουν μόνο ο εξαιρετικός άνθρωπος μπορεί να εξακολουθήσει να επιδιώκει την ευτυχία του. Τροφή και στέγη, υγεία, έρωτας, εργασία που αποδίδει και η εκτίμηση των σημαντικών άλλων, για κάποιους και η απόκτηση παιδιών, είναι τα θεμέλια μιας ευτυχισμένης ζωής και φυσιολογικά αρκούν για την εκτίμησή της ως τέτοιας.

Συνέχεια

Τι είναι ευτυχία; Από τον Αριστοτέλη στον Νίτσε

Ευτυχία είναι όταν αυτά που σκέφτεσαι,

αυτά που λες και αυτά που πράττεις

βρίσκονται σε αρμονία

Μαχάτμα Γκάντι

Η πολυδιάστατη έννοια της ευτυχίας, η οποία έχει αποτελέσει αντικείμενο πολλών και διαφορετικών επιστημονικών κλάδων όπως και μελέτη χιλιάδων έιδικών, έχουν οδηγήσει στην αδυναμία υιοθέτησης ενός κοινού ορισμού ή έστω ενός κοινού κώδικα επικοινωνίας αναφορικά με αυτό το ζήτημα, γεγονός που δίνει μια γοητεία στο εγχείρημα προσδιορισμού τι είναι ευτυχία.

Η δυσκολία του ορισμού της έννοιας ευτυχία αποτυπώνεται στην προσπάθεια σκιαγράφησής της στο κλασικό «Λεξικό της Φιλοσοφίας» του Andre Lalande (1955), όπου η ετυμολογική έννοια συμπληρώνεται από δύο ακόμη επεξηγήσεις και εν τέλει απαιτεί και μια κριτική επί των όρων, ώστε ο αναγνώστης να μπορεί να θεωρήσει ότι έχει κάπως κατανοήσει τις εννοιολογικές παραμέτρους του όρου. Η ετυμολογική σημασία αναφέρεται στην ευνοϊκή τύχη, από το ελληνικό πρόθεμα ευ και τύχη, από τη ρίζα τυγχάνω, που παρουσιάζει αντιστοιχία και με τον αγγλοσαξονικό όρο happiness από το happen με την έννοια του γεγονότος που συμβαίνει κατά τύχη καθώς και το γερμανικό gluck από τη γερμανική ρίζα gelingen που σημαίνει επιτυγχάνω.

Συνέχεια

Το τριεπίπεδο Γνώση – Συνείδηση – Ευτυχία: Η ανθρωπότητα θα είναι ευτυχισμένη

ΤΟ ΤΡΙΕΠΙΠΕΔΟ ΤΗΣ ΕΥΤΥΧΙΑΣ

Τι είναι αυτό που μπορεί να νικήσει, να συντρίψει, να εξοστρακίσει από το σημερινό δρόμο, αυτό το φοβερό τρίγωνο προκατάληψη – ανθρώπινα πάθη – άρρωστο κατεστημένο; Τι είναι αυτό που μπορεί ν’ απελευθερώσει το άτομο και να το αναδείξει σε άνθρωπο με ελεύθερη σκέψη και επομένως και με ελεύθερη δράση; Τι είναι αυτό που μπορεί να βάλει τον πλανήτη μας σε μια ασφαλή πορεία και ταυτόχρονα να καταπολεμήσει τη φτώχεια, την αρρώστια και την αγραμματοσύνη; Τι είναι αυτό που μπορεί να γιατρέψει την ανθρωπότητα από τα δεινά της; Τι είναι αυτό τέλος πάντων που μπορεί να βγάλει τον άνθρωπο από το σημερινό δρόμο της ηθικής κατάπτωσης και να τον βάλει σ’ ένα νέο υγιή δρόμο, με υψηλές πνευματικές, ηθικές και πολιτισμικές αξίες; Τι είναι αυτό που μπορεί να φτιάξει έναν ανθρώπινο κόσμο, όπου ο καθένας να μπορεί να ζει μια αξιοπρεπή ζωή, σ’ ένα περιβάλλον όπου οι άνθρωποι θα είναι φιλικοί μεταξύ τους και όχι ανταγωνιστικοί και εχθρικοί; Κοντολογίς, τι είναι αυτό που μπορεί να φτιάξει έναν κόσμο ανθρωπιάς για όλους μας και από όλους μας;

Η σημερινή κατάσταση, που όπως είπαμε είναι ο δρόμος που ακολουθεί η ανθρωπότητα από αρχαιοτάτων χρόνων, έχει ανάγκη από ριζική αλλαγή. Δεν ωφελούν σε τίποτα οι μικροαλλαγές και οι μικροδιορθώσεις. Χρειαζόμαστε μια ριζική αλλαγή. Χρειαζόμαστε το όραμα και την πορεία για έναν νέο δρόμο.

Ο νέος δρόμος που προτείνουμε χαρακτηρίζεται από τα εξής τρία στοιχεία: Τη γνώση, τη συνείδηση και την ευτυχία. Σχηματικά, βλέπουμε το νέο δρόμο ως ένα τριεπίπεδο, όπου το πρώτο επίπεδο είναι η γνώση, το δεύτερο επίπεδο είναι η συνείδηση και το τρίτο επίπεδο είναι η ευτυχία.

Συνέχεια

Συμβουλές για καλή τύχη και ευτυχία

Θα μπορούσαμε να ακολουθήσουμε και να υιοθετήσουμε κάποιες απλές πρακτικές στην καθημερινή μας ζωή:

  1. Να καταγράψουμε και να συνειδητοποιήσουμε τα λάθη που έχουμε ήδη κάνει και να συμφωνήσουμε να μην τα ξανακάνουμε.
  2. Να οριοθετήσουμε την ευτυχία μας σε ένα καινούργιο πλαίσιο που δεν θα είναι μόνο υλιστικό. Η ευτυχία δεν εξαρτάται μόνο από την οικονομική άνεση.
  3. Να προσπαθήσουμε να εξασφαλίσουμε την ψυχική μας γαλήνη και εσωτερική ηρεμία, αποφεύγοντας αρνητικές ενέργειες, συμπεριφορές και, πάνω απ’ όλα, σκέψεις και τάσεις. Σε αυτό το σημείο είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε ότι κάποιες δυσκολίες στη ζωή μας έχουν τελικά καλό σκοπό για το μέλλον μας και πρέπει να τις υπομένουμε καρτερικά. Ακόμα, πρέπει να προσπαθούμε να διακρίνουμε τα λάθη μας, όταν κάποιο αρνητικό αποτέλεσμα εκφραστεί κάποια στιγμή στη ζωή μας. Συνέχεια

Η κατάκτηση της Ευτυχίας κατά τον Αριστοτέλη

Ο Αριστοτέλης ασχολήθηκε με την ηθική σε τρία τουλάχιστον έργα του, τα Ηθικά Νικομάχεια, τα Hθικά Ευδήμια και τα Ηθικά Μεγάλα. Δεν τον ενδιέφερε η θεωρία καθαυτή, η αναποτελεσματική γνώση για την ίδια τη γνώση, αλλά πίστευε ότι εμβαθύνει για να βοηθήσει τον εαυτό του και τους άλλους να γίνουν άνθρωποι καλύτεροι, να κατακτήσουν το Αγαθό.

Στα Ηθικά Νικομάχεια διαβάζουμε την παρατήρηση πως «κάθε τέχνη και κάθε μέθοδος, όπως και κάθε πράξη, κατόπιν σκέψεως, φαίνεται ότι αποβλέπει σε κάποιο αγαθό». Ωστόσο, κάθε αγαθό που επιδιώκεται στη ζωή κάθε ανθρώπου αποτελεί απλώς ένα ενδιάμεσο στάδιο για την επίτευξη του Ύψιστου Αγαθού, της «Ευδαιμονίας».