Μιλώντας με την Αλίκη για τη Φιλοσοφία και το νόημα της ζωής

Η Σώτη Τριανταφύλλου συνομιλεί με την έφηβη Αλίκη για τη φιλοσοφία και το νόημα της ζωής μ’ έναν προσιτό κι ελκυστικό τρόπο στο βιβλίο «Μιλώντας με την Αλίκη για τη φιλοσοφία και το νόημα της ζωής», με σκοπό να φέρει τους νέους ανθρώπους πιο κοντά στη φιλοσοφία, στο στοχασμό και στην αυτογνωσία. Θυμίζει μια εκτεταμένη συζήτηση, η οποία πού και πού παίρνει τη μορφή συνέντευξης. Η Αλίκη ρωτά και η Σώτη απαντά. Η Σώτη σχολιάζει και η Αλίκη αναρωτιέται. Η Αλίκη πεινά και η Σώτη της δίνει τροφή για τη σκέψη.

nurse-reading-to-a-little-girl

 

Η μόρφωση σύμφωνα με τον Σωκράτη

Ρώτησαν κάποτε τον φιλόσοφο Σωκράτη πότε ένας άνθρωπος θεωρείται μορφωμένος. Δεν ανέφερε καθόλου την συσσώρευση γνώσεων. Απεναντίας απάντησε με τον εξής τρόπο:

«Η μόρφωση, είναι θέμα συμπεριφοράς.

morfosi-sokratis

Συνέχεια

Ο μορφωμένος άνθρωπος

Isokratis Έχετε συναντήσει ποτέ κάποιον άνθρωπο, που, ενώ είναι κορυφή στο επάγγελμά του, σε μία συνηθισμένη συζήτηση ξεστομίζει ανοησίες; Που δεν μπορεί να κατανοήσει απλά, καθημερινά ζητήματα και η προσωπική του ζωή είναι ακατάστατη και θλιβερή; Γιατί συμβαίνει αυτό; Γιατί ένας μορφωμένος άνθρωπος με υψηλή νοημοσύνη, που διαπρέπει σε δύσκολα επιστημονικά πεδία, στα μικρά, καθημερινά τα κάνει μαντάρα;

Αυτά τα ερωτήματα δεν είναι καινούργια. Ήδη από την αρχαιότητα οι φιλόσοφοι προσπάθησαν να εξηγήσουν αυτό το παράδοξο και μία πολύ ικανοποιητική εξήγηση έδωσε ο Ισοκράτης, ο σπουδαίος δάσκαλος του 4ου αι. π.κ.χ. Μία εξήγηση τόσο απλή, που αναρωτιέται κανείς γιατί δεν της δώσαμε τη σημασία που της αξίζει.

Συνέχεια

Μόρφωση αντί για πλούτο

Μπορούμε να το διατυπώσουμε διαφορετικά: «Μη δίνεις στους ανθρώπους ψάρια. Μάθε τους πώς να ψαρεύουν». Οι γονείς έχουν υποχρέωση να φροντίζουν τα παιδιά τους μέχρι την ενηλικίωσή τους. Στη συνέχεια τα παιδιά πρέπει να μπορούν να σταθούν μόνα τους στον κόσμο. Πολλοί γονείς, από ανασφάλεια και υπερπροστατευτισμό, παρέχουν υπερβολικά υλικά μέσα στα παιδιά τους με αποτέλεσμα αυτά να αδρανούν, να τα βρίσκουν όλα έτοιμα, να τεμπελιάζουν, να γίνονται «κακομαθημένα».

 

Αντί να δίνουμε πλούτο στα παιδιά μας, καλύτερα να δίνουμε μόρφωση. Οι μορφωμένοι φτωχοί άνθρωποι έχουν περισσότερες ευκαιρίες στη ζωή από όσες οι αδαείς πλούσιοι.

Όμως ο υλικός πλούτος είναι αβέβαιος, μπορεί να χαθεί από μια λανθασμένη επαγγελματική κίνηση ή από μια οικονομική και κοινωνική κρίση. Η μόρφωση όμως δεν χάνεται, και ποτέ δεν πάει χαμένη.

Συνέχεια

Πλούτος και πενία

Το χρήμα είναι σαν την κοπριά. Όταν συσσωρεύεται, τρέφει παράσιτα και παράγει δυσοσμία, αλλά όταν διασπείρεται στη φύση, φέρνει αποτελέσματα και χαρίζει αφθονία.

AKG_144369

O Aπόστολος Παύλος όπως τον απεικόνισε ο μεγάλος Γερμανός ζωγράφος και θεωρητικός Albrecht Dürer.

Συνέχεια

Γνώση και άγνοια: ζευγάρι ταιριαστό και αιώνιο…

   
start_quote_rb3 Μελέτη το παν

Περίανδρος

Γύρω απ’ αυτό το ζευγάρι μπορεί να παίζεται και ολόκληρη η ζωή μας, ανεξάρτητα από το αν το συνειδητοποιούμε ή όχι. Κάθε στιγμή της ζωής μας είναι μια διαρκής διαπάλη μεταξύ γνώσης και άγνοιας. Κάθε στιγμή της ζωής μας είναι και στιγμή γνώσης ή, πιο ορθά, στιγμή μετασχηματισμού της γνώσης και της άγνοιας, μετασχηματισμού της μεταξύ των σχέσης.

gnosi

Συνέχεια

Σχολή της Φρανκφούρτης και Κριτική Θεωρία

Η Σχολή της Φρανκφούρτης είναι μια νεομαρξιστική σχολή κριτικής θεωρίας, κοινωνιολογικής έρευνας, και φιλοσοφίας. Η ομάδα αναδύθηκε στο Ινστιτούτο για την Κοινωνική Έρευνα στο Πανεπιστήμιο της Φρανκφούρτης, όταν ο Μαξ Χορκχάιμερ έγινε ο διευθυντής του Ινστιτούτου το 1930.

Ο όρος «Σχολή της Φρανκφούρτης» είναι άτυπος και χρησιμοποιείται για να περιγράψει τους στοχαστές που συνδέονταν με το Ινστιτούτο για την Κοινωνική Έρευνα ή επηρεάστηκαν από αυτό. Δεν είναι τίτλος για κάποιον θεσμό, και οι κύριοι στοχαστές της Σχολής της Φρανκφούρτης δεν χρησιμοποιούσαν τον όρο για να περιγράψουν τον εαυτό τους.

Συνέχεια

Η φιλοσοφία σήμερα: παιδεία και κοινωνία

H εποχή μας χαρακτηρίζεται από μια σοβαρή ένδεια φιλοσοφικής παιδείας και μια απαξίωση της φιλοσοφίας και των ανθρωπιστικών σπουδών

reading-girl Ας δούμε καταρχήν σε τι συνίσταται η σχέση φιλοσοφίας – παιδείας – κοινωνίας, σε ποιο βαθμό πραγματώνεται σήμερα και τι θα μπορούσε να γίνει στο μέλλον. Δυστυχώς θα πρέπει να ξεκινήσω από τη διαπίστωση ότι σήμερα η σχέση αυτή διέρχεται μια κρίση. Αποτελεί πλέον κοινό τόπο ότι η εποχή μας χαρακτηρίζεται από μια σοβαρή ένδεια φιλοσοφικής παιδείας και μια απαξίωση της φιλοσοφίας και των ανθρωπιστικών σπουδών. Αυτό είναι συνέπεια της επικράτησης του τεχνοκρατικού πολιτισμού, όπου το βάρος πέφτει στην εκπαίδευση και όχι στην παιδεία με την αρχαία σημασία, έτσι όπως πραγματωνόταν στην Ακαδημία του Πλάτωνα και στο Λύκειο του Αριστοτέλη, τις δύο μεγάλες εστίες παιδείας στην αρχαιότητα, οι οποίες μπορούν άλλωστε να θεωρηθούν ως τα πρώτα πανεπιστήμια του, δυτικού τουλάχιστον, κόσμου.

Συνέχεια

Η απειλή της κατάρρευσης των πανανθρώπινων αξιών

Σήμερα διαπιστώνουμε ότι οι πανανθρώπινες αξίες που με τόσο κόπο και αίμα κατέκτησαν οι λαοί της Γης δια μέσου των αιώνων, έχουν αποδυναμωθεί εξαιτίας της ανάδειξης του χρήματος ως πρώτης αξίας. Έχουμε φθάσει σε σημείο θεοποίησης του χρήματος και των υλικών αγαθών. Η ανάγκη αναστήλωσης και ενίσχυσης του ρόλου των πανανθρώπινων αξιών στη ζωή μας, στον πλανήτη ολόκληρο, είναι επιτακτική. Χωρίς τις αξίες αυτές δεν μένει παρά ο κατήφορος και η καταστροφή. Το μεγάλο ανάχωμα που συγκρατούσε, συγκρατεί και θα συγκρατεί την ανθρωπότητα σ’ ένα δρόμο με πνευματικές αξίες, με ιδανικά και πολιτισμό, είναι η αγάπη μας και η προσήλωσή μας στις πανανθρώπινες αξίες: Την ειρήνη, τη δημοκρατία, την ελευθερία, την ισότητα, τη δικαιοσύνη, την αξιοκρατία, την εντιμότητα, την αρετή. Το ανάχωμα αυτό έχει αποδυναμωθεί πολύ και συνεχίζει ν’ αποδυναμώνεται. Ζούμε υπό το καθεστώς κατάρρευσης των πανανθρώπινων αξιών.

Στις μέρες μας έχουμε ένα μεγάλο κοινωνικό πρόβλημα, το γνωστό σε όλους μας πρόβλημα των ανθρώπινων προτύπων. Οι πιο πολλοί έχουν τη γνώμη ότι σήμερα δεν υπάρχουν πρότυπα και ότι τα νέα που έχουν εμφανισθεί σπρώχνουν τους νέους στα επουσιώδη και στα εφήμερα και όχι στα ουσιαστικά και τα αναλλοίωτα. Αυτή η διαπίστωση είναι σωστή και έχει ως επακόλουθο την επικράτηση των υλικών αγαθών. Μόνο όταν αντιστρέψουμε την κατάσταση υπέρ των πνευματικών αγαθών, τότε μπορούμε να έχουμε λαμπρά ιδανικά για τους νέους μας. Για να φθάσουμε όμως εκεί, θα πρέπει όσους έχουν την τόλμη να ταυτίζονται, με λόγια και με έργα, με τις πανανθρώπινες αξίες, να τους στηρίζουμε και να τους προβάλλουμε ως τα μόνα πραγματικά πρότυπα για τους νέους, αλλά και για όλους μας.

Συνέχεια